Meslek Etiketleri Olmasaydı Kim Olurduk?

Bir sabah uyansaydık
ve kimsenin mesleki etiketi olmasaydı…
Kimse “müdür”, “uzman”, “direktör” diye anılmasaydı…
Kartvizitler, LinkedIn başlıkları, imzaların altındaki o uzun unvanlar bir gecede silinseydi…
Saygıyı neye göre gösterirdik?
Birbirimizi hayatımızda nasıl konumlandırırdık?
İlişkileri hangi değerlerin üzerine kurardık?
Belki de ilk kez gerçekten insanla karşılaşırdık.
İnsanlık tarihinde uzun bir dönem vardı.
İnsanlar birbirini unvanıyla değil, katkısıyla tanırdı.
Avcı-toplayıcı toplumlarda kimse “sen kimsin?” diye sormazdı.
“Ne yapabiliyorsun?” yeterliydi.
Toprağı işleyen, ateşi yakan, yarayı saran…
Saygı; statüden değil, hayatta kalmaya sağlanan katkıdan doğardı.
Sonra iş bölümü geldi.
Zanaatlar, loncalar, meslekler…
Ama asıl kırılma, Sanayi Devrimi’nden sonra yaşandı.
İş büyüdü, sistem büyüdü, hiyerarşi büyüdü.
Ve bir noktadan sonra meslekler rol olmaktan çıktı,
kimliğe dönüştü.
Artık insanlar ne düşündüğüyle değil,
ne olduğu sanısıyla anılmaya başladı.
Bugün tanışırken ilk soru ne?
“Ne iş yapıyorsun?”
Masum gibi durur.
Ama alt metni hepimiz biliriz:
“Sana ne kadar saygı göstereceğime karar vereceğim.”
İşte sosyal çürüme tam burada başlıyor.
Unvan, insanın önüne geçtiğinde…
Etiket, karakterin yerine geçtiğinde…
Yetki, vicdanın önüne geçtiğinde…
Kartvizitler büyüdükçe,
kalpler küçülüyor.
Unvanlar uzadıkça,
cümleler kısalıyor.
Kahkahalar ise
“profesyonel değil” diye susturuluyor.
Peki ya mesleki etiketler hiç olmasaydı?
Saygıyı;
nezakete, emeğe, söze sadakate göre gösterirdik belki.
İnsanları;
kaç kişiyi yönettiğine değil,
kaç kişiye iyi geldiğine göre konumlandırırdık.
Çalışırken daha çok güler miydik?
Muhtemelen evet.
Çünkü kimse “bunu söylersem yanlış anlaşılır mıyım” diye düşünmezdi.
Kimse rol yapmazdı.
Kimse “profesyonel maske” takmak zorunda kalmazdı.
Daha samimi olurduk.
Daha özgün olurduk.
Daha gerçek bağlar kurardık.
Belki de iş yerleri,
yalnızca üretim alanı değil,
insan olmanın güvenli alanı olurdu.
Bugün iş dünyasında yaşadığımız birçok sorun,
yetkinlikten değil, etiketten kaynaklanıyor.
İnsanlar dinlenmiyor çünkü unvanı “yeterli” değil.
Fikirler değer görmüyor çünkü sahibi “doğru pozisyonda” değil.
Ve bir süre sonra herkes susuyor.
İşte çürüme böyle başlıyor.
Sessizce.
Normalleşerek.
Kimse fark etmeden.
Gerçekten soruyorum:
Bir gün tüm unvanlar silinse…
Aynı masada oturabilir miydik?
Aynı saygıyı gösterebilir miydik?
Yoksa birbirimize bakacak
yüzümüz bile kalmaz mıydı?
Belki de mesele iş dünyası değil.
Belki mesele,
insanı unutarak sistem kurmamız.
Ve belki de gerçek dönüşüm,
unvanları yeniden tanımlamakta değil,
insanı yeniden hatırlamakta.